Dallget e Vlores

Atje ku dallga përplaset dhe thërmohet pas shkëmbit dhe kthehet pas e
pafuqishme, tek Uji i Ftohtë, pranë tunelit të famshëm, poshtë të cilit
derdhen prej shekujsh ujërat e kristalta të burimeve fantastike, mes
prehërit të gjelbër të qeparisave dhe pishave halëshumta, vezullon në mënyrë
drithëronjëse, qyteti i Vlorës.

Rrallë ndodh që në një hapësirë të vogël gjeografike të gjenden të tërë ata
elementë natyrorë që e shndërrojnë vendin në një parajsë tokësore. Gjiri i
mrekullueshëm, laguna e Nartës, mali i Llogorasë, grykat e lumit Vjosë,
gadishulli i Karaburunit, ishulli i Sazanit dhe ai i Zvërnecit. Rrallë ndodh
që në bregun e një qyteti të takohen dy dete krejt të ndryshëm- Adriatiku,
me plazhet e gjata me rërë dhe pyje pishe dhe Joni me brezare agrumesh,
ujëra kristali, shkëmbinj dhe plazhe të bardha ekzotike.
Kjo ndodh vetëm në Vlorë. Kush vizitoi Vlorën dhe nuk u çudit me bukuritë e
saj!

Pushime mahnitëse
Të kalosh pushimet në qytetin e Vlorës sot, është me të vërtetë mahnitëse,
pasi Vlora të ofron të gjitha kushtet dhe resurset e saj të pafundme. Nuk
janë të paktë ata pushues që sapo kanë prekur bukuritë e Vlorës, plazhe e
mrekullueshme, rërën e nxehtë, relievin e thyer dhe peisazhet mahnitëse,
kanë vendosur të mos i ndahen më këtij qyteti.
Vija bregdetare e Vlorës është tërësisht e pastër me ujërat e detit të
kristalta, sidomos në zonën e Plazhit të Ri, Ujit të Ftohtë e më tutje, pasi
burimet e ujërave të ëmbël i japin kësaj hapësire më tepër pastërti dhe
siguri, veç bukurive që nuk kanë të krahasuar dhe që kush ka qenë aty dhe i
ka shijuar, vështirë se mund të ndahet lehtë nga kjo parajsë e
mrekullueshme. Vlora ka plazhe të bukura e të shumëllojshme. Plazhi i
Zvërnecit është krejtësisht i virgjër, plazhet unikale të Jonufrës, Radhimës
dhe Orikumit, gjithçka është e prekshme dhe pronë e të gjithë pushuesve.

Aty ku fillon riviera
Vlora me gjirin e hapur, me portin dhe plazhet e rrethuar me male, është një
vend i rëndësishëm historik dhe fillimi i rivierës shqiptare. Udhëtimi nga
Vlora drejt qytetit më jugor Sarandë, kalon përmes një rruge të bukur
gjarpëronjëse ku nga njëra anë janë malet, pemët me ullinj dhe pishat dhe
nga ana tjetër bregdeti i mrekullueshëm me plazhe të paeksploruara dhe ujëra
të kristaltë, gjiri piktoresk i Porto Palermos me kështjellën e braktisur.
Mund të qëndrosh në fshatrat bregdetar të Dhërmiut dhe Vunoit, në qytezën e
vogël të Himarës dhe Piqerasit me rrugët e ngushta, shtëpitë prej guri dhe
kopshtet e bukura.

Vlora, udha e pavarësisë nisi këtu
Jo më kot Vlora është shpallur qytet hero. Në qytetin e vjetër kanë zënë
vend shumë ngjarje të rëndësishme të përpjekjeve për liri e pavarësi në të
gjitha kohërat. Në kohët e lashta qyteti njihej me emrin Aulon. Në fillim ai
ishte thjesht një port. Qyteti ishte i famshëm për pemët me ullinj dhe për
verën. Pas rënies së Apollonisë dhe Orikumit, ky u bë porti kryesor i
Ilirisë. Në shekullin e pestë, Aulon ishte qendër e dioqezës. Emigrimi i
barbarëve e dëmtoi qytetin në një masë të konsiderueshme dhe bëri që banorët
e tij të tërhiqeshin thellë në fshatra. Gjatë mesjetës qyteti ishte shkrirë
brenda kështjellës së Kaninës, e cila ndodhet pak kilometra në juglindje.
Në vitin 1081 Vlora u pushtua nga Normanët dhe German Hohenstaufens, dhe në
vitin 1272 u bashkuan në mbretërinë e Arbërisë. Në shekullin e 14-të,
ushtritë bizantine e vizituan përsëri, po ashtu dhe serbët dhe lordët
feudalë të Balshajve nga veriu i Shqipërisë. Në shekullin e XIV-të në
sundimin e Balshajve, qytei u bë një qendër e rëndësishme tregtare e njohur
përveç verës dhe kripës edhe për shpatat, anijet dhe mëndafshin. Pushtuesit
turq të vitit 1417, me sulltan Sulejmanin në krye ose ndryshe – i magjishmi-
ndërtuan një kështjellë pranë detit në vitin 1531, e cila mendohet të jetë
projektuar nga arkitekti i famshëm shqiptar Sinan. Në shekujt XVII dhe
XVIII-të, Vlora u bë përsëri një port dhe qendër e rëndësishme ekonomike. Në
vitin 1812, drejtimin e Vlorës e mori një prej figurave simbol të
shqiptarëve Ali Pashë Tepelena.
NëVlorë u mblodh asambleja që e shpalli Shqipërinë shtet të pavarur, duke
formuar edhe qeverinë e parë kombëtare të drejtuar nga Ismail Qemali në 28
nëntor të vitit 1912. Në këtë periudhë Vlora konsiderohej kryeqytet i
vendit.

Çfarë mund të shohësh në qytet
Xhamia e Muratit ngritur në vitin 1542. Edhe kjo mendohet të jetë projektuar
nga arkitekt Sinani në urdhërat e sulltan Sulejmanit, kur ky i fundit ishte
në Vlorë për të përgatitur një sulm detar kundër Italisë. Me mbylljen e
kishave dhe xhamive në vitin 1967, ndërtesa u përdor si muzeu i arkitekturës
për zonën përreth.
Në qendër të qytetit ndodhet Monumenti i Pavarësisë, ngritur në vitin 1972.
Mbi kollonën e lartë në gur qëndron figura e flamurtarit, ndërsa poshtë
paraqiten figu...